ارزشیابی حرفه‏ ای اعضاء انجمن بستری برای ارتقاء صنفی و حرفه‏ ای در نظام ‏روابط‏ عمومی‏ ایران

ارزشیابی حرفه‏ ای اعضاء انجمن
بستری برای ارتقاء صنفی و حرفه‏ ای در نظام ‏روابط‏ عمومی‏ ایران
 
مهمترین راهبرد استراتژیک برای جلوگیری از اضمحلال بیش از پیش ‏روابط‏ عمومی‏ در کشور، تقویت و ارتقاء توان فعالان روابط‏ عمومی به منظور افزایش ظرفیت در نقش آفرینی در سازمان‏ها‏ی متبوع است که اولین گام در تحقق این امر، پالایش و تدقیق صلاحیت حرفه‏‏ای ‏فعالان روابط‏ عمومی از طریق ارزشیابی توانمندی در ورود به حرفه یا پذیرش مسئولیت به تفکیک حوزه‏ها‏ی عملکری سازمانی است. اخیراً انجمن ‏روابط‏ عمومی‏ ایران به عنوان یک تشکل حرفه‏ ای که متعهد به پاسداشت جایگاه ‏روابط‏ عمومی‏ در ایران بوده و مکلف است در محدوده اختیارات و مسئولیت‏ها‏ی قانونی خود، اقدامات مقتضی برای رشد و تعالی آن را معمول نماید، در حال اجرای ‏آیین‏ نامه‏‏ ای است که به واسطه آن، سطح حرفه‏ ای اعضاء فعال خود را ارزشیابی کرده و با اعطای گواهینامه به آن دسته از فعالان که از امتیازات لازم برخوردار بوده‏ اند، بر صلاحیت حرفه‏ ای ایشان تصدیق می‏کند.
در گفتگویی که با دکتر احمد پاکزاد، رئیس کمیته عضویت و ارزشیابی انجمن ‏روابط‏ عمومی‏ ایران در این خصوص انجام شده است؛ ابعاد دقیق‏تری از این ‏آیین‏نامه‏ و نحوه عملکرد آن مورد بررسی قرار گرفته است.
رئیس کمیته عضویت و ارزشیابی انجمن با تشریح ضرورت ورود انجمن به مقوله ارزشیابی صلاحیت حرفه‏ ای اعضاء گفت: «در طی چند دهه‏‏ ای ‏که از عمر روابط‏ عمومی در کشور می‏گذرد، همواره مقوله تعیین جایگاه واقعی برای این نهاد اداری، به عنوان یک عضو مشروع در سازمان‏ها‏ی اداری و اجرایی کشور چه در بخش‏ها‏ی خصوصی و چه در دستگاه‏ها‏ی دولتی و عمومی مورد چالش بوده است و علیرغم گذشت سال‏ها‏ی طولانی از تولد و عمر این دانش در کشور و حتی ایجاد رشته‏ ها‏ی دانشگاهی در مقاطع مختلف و‏‏‏‏‏ تر‏بیت صدها تحصیل کرده این رشته، هنوز نهاد روابط‏ عمومی تنواسته جای خود را در سازمان‏ها‏ پیدا کرده و یا تعمیق دهد. بی‏شک این بلاتکلیفی مزمن، معلول عدم وجود فلسفه روشن و مورد وثوق اکثریت فعالان این رشته می‏باشد که بروز چنین شرایطی هم مستقیماٌ به عدم حضور متخصصان واقعی در نهاد ‏روابط ‏عمومی‏ بر می‏گردد.
طبیعتاً در دوره‏ های متمادی، جای خالی متخصصان واقعی ‏روابط‏ عمومی‏ توسط مجموعه ای از افراد غیرمتخصص پر شده است که بنا بر تمایلات و تعلقات خاطری که داشته‏اند، مسیر عملیاتی ‏روابط‏ عمومی‏ را از روی ریل اصلی خارج کرده و عملاً به انحراف کشانده‏ اند. لذا می‏توان ریشه مشکلاتی را که امروز گریبان گیر ‏روابط‏ عمومی‏ شده است، در همین انحراف ناشی از حضور افراد غیرمتخصص در آن یافت. پس برای برگشت از مسیر انحرافی، لازم است متخصصان واقعی به کلیه سطوح ‏روابط‏ عمومی‏ بازگردند و آنهایی که امروز هم در حال فعالیت بوده و شاغل در آن هستند، مجدداً مورد ارزیابی و پالایش قرار گیرند.
از آنجایی که انجمن ‏روابط‏ عمومی‏ ایران، تشکلی شناسنامه‏ دار در این صنف تلقی می‏گردد و با توجه به ظرفیت‏ها‏ی قانونی که دارد، می‏تواند در جامعه اعضاء خود به این مهم مبادرت نماید. بدین جهت مقرر گردید که با تنظیم یک ‏آیین‏نامه‏ جامع در وهله نخست، وضعیت کلیه اعضاء انجمن از مسیر مقررات ‏آیین‏نامه‏ عبور داده شده و پس از ارزشیابی، سطوح صلاحیت حرفه‏ای ایشان تدقیق گردد.»
رئیس کمیته عضویت و ارزشیابی انجمن با اشاره به جزییات این ‏آیین‏نامه‏ افزود: «در تنظیم آیین‏ نامه‏ سنجش، ارزشیابی و اعطای کارت و گواهی عضویت افراد حقیقی در انجمن روابط‏ عمومی ایران تلاش شده از نمونه‏ ها‏ی موفق در کشور و تجارب مؤثر در موارد مشابه استفاده گردد تا بتوان از سطح قابل اعتمادی منطبق با شرایط مورد نیاز ‏روابط‏ عمومی‏ برای برون رفت از بحران پیش رو دسترسی پیدا نمود. این ‏آیین‏ نامه‏ فعلاً شامل افراد حقیقی فعال در ‏روابط‏ عمومی‏ می‏گردد. امید است با تکمیل ارزشیابی و تعیین سطوح حرفه‏ ای افراد حقیقی، اقدام مشابهی برای افراد حقیقی (سازمان‏ها) هم به مورد اجرا گذارده شود. در خصوص مورد اخیر نیز کمیته عضویت و ارزشیابی همزمان با اجرای ‏آیین‏ نامه‏ افراد حقیقی در حال تنظیم مقررات و ‏آیین‏ نامه‏ مورد نیاز افراد حقوقی هم می‏باشد.
در حال حاضر ارزشیابی فعالان ‏روابط‏ عمومی‏ بر روی اعضاء کنونی انجمن متمرکز شده است که شاخص‏ها‏یی همانند مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی، سابقه اجرایی، مسئولیت‏ها‏ی شغلی مرتبط و عملکرد اعضاء در تولید دانش اعم از تدوین و نگارش کتب تخصصی، طرح‏ها‏ی پژوهشی و مقالات علمی مرتبط مورد سنجش قرار گرفته و منطبق با جداول امتیازی جمع بندی می‏گردند. جمع امتیازات حاصله از شاخص‏ ها‏ی ارزشیابی، منجر به تعیین یکی از پایه‏ ها‏ی ۳، ۲، ۱ و ارشد برای عضو ارزیابی شده می‏گردد. بالاترین درجه حرفه‏ای در این ‏آیین‏ نامه‏ تحت عنوان الماس ‏روابط‏ عمومی‏ ایران تعیین شده که به آن دسته از اعضاء انجمن که بتوانند حداکثر امتیاز را کسب نمایند اعطا می‏گردد. مدت اعتبار گواهینامه‏ها‏ی ۳، ۲ و ۱، سه ساله بوده و مدت اعتبار گواهینامه‏ ها‏ی ارشد ۵ ساله می‏باشد. اعتبار نشان الماس نیز به صورت مادام العمر  تعیین گردیده است.»
وی با تأکید بر ضرورت تخصص ‏روابط‏ عمومی‏ در نظام ارزشیابی حرفه‏ ای ادامه داد: «براساس مقررات مرجع و با توجه به اینکه اساس کار بر اصالت دانش ‏روابط ‏عمومی‏ قرار گرفته، کسب بالاترین امتیاز در هریک از شاخص‏ها‏ی مورد سنجش، منوط به ارتباط مستقیم با ‏روابط‏ عمومی‏ دارد، به ویژه این مهم در رشته تحصیلی است که الزاماً کسب بالاترین امتیاز به قید عنوان ‏روابط‏ عمومی‏ در مدرک تحصیلی مرتبط است. سایر گرایش‏ها‏ی علوم ارتباطات به عنوان رشته‏ ها‏ی مرتبط تعیین شده اند که امتیازی کمتر از رشته اصلی برای آنان منظور خواهد شد. از سوی دیگر امتیازات مرتبط با مسئولیت سازمانی که نمایشگر میزان تجربه اعضاء است هم به اشتغال در مسئولیت‏ها‏ی مختلف در ‏روابط‏ عمومی‏ تکیه دارد و هرگونه تجربه شغلی خارج از ‏روابط‏ عمومی‏ مورد بررسی قرار نمی‏گیرد.»
پاکزاد با اشاره به تأثیر عملکرد ‏روابط‏ عمومی‏ بر مبنای تنوع زمینه فعالیتی سازمان‏ها‏ی متبوع آن گفت: «روابط‏ عمومی یک نهاد از کل بدنه سازمان تلقی می‏گردد و ‏‏‏علی‏ القاعده‏ همانند سایر ‏اندام‏ها‏ی سازمان مکلف است در خدمت سازمان و در جهت تحقق اهداف آن بوده و برای تداوم بقاء سازمانش تلاش نماید. از این رو تنوع فعالیتی هر سازمان، آنگونه که با سایر سازمان‏ها‏ متفاوت است، همین تفاوت را در حوزه ‏روابط‏ عمومی‏ خود هم ایجاد می‏کند. لذا یک متخصص ‏روابط‏ عمومی‏ در یک نهاد دولتی، اساساً با رویکردها، روال‏ها‏ و رویه‏ ها‏ی خاص خود روبرو است که قطعاً برای متخصص دیگری که در بخش صنعت مشغول است در تمایز قرار دارد. از این رو در این ‏آیین‏ نامه‏، در کنار تعیین پایه صلاحیت، زمینه کاری ‏حرفه ‏ای‏ هم مورد بررسی قرار گرفته و در گواهینامه صادره قید می‏گردد.»
رئیس کمیته عضویت و ارزشیابی انجمن در خصوص تحوه تمدید و ارتقاء پایه‏ ها‏ی ۴ گانه گفت: «با توجه به اینکه افزایش دانش و مهارت‏ها‏ی اجرایی فعالان روابط‏ عمومی از اهمیت به سزایی برخوردار است لذا آموزش و انتقال تجارب موفق علمی و کاربردی فعالان به عنوان مهمترین عامل در تمدید یا ارتقاء پایه‏ ها‏ منظور نظر قرار گرفته است. براساس مقررات ‏آیین‏نامه‏ ارتقاء پایه‏ها‏ برای پایه‏ ها‏ی ۳، ۲ و ۱ مستلزم طی دوره‏ ها‏ی آموزشی به ترتیب ۱۰۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ ساعت می‏ باشد که گواهی دوره آموزشی می‏ باید مورد تأیید کمیته آموزش انجمن قرار گیرد. از سوی دیگر از آنجایی که برای پایه ارشد، ارتقاء بالاتری وجود ندارد و از طرف دیگر این افراد طبیعتاً از تجربه و دانش بالایی برخوردار می ‏باشند، تمدید پایه ارشد مستلزم انتقال تجارب و دانش ‏روابط‏ عمومی‏ به سایر اعضاء بوده و مکلف به ارائه آموزش به میزان ۲۰۰ ساعت به عنوان مدرس می‏ باشند. هرچند که حضور در کنفرانس‏ها‏ی معتبر علمی هم به عنوان بخشی از این ساعات آموزشی منظور نظر قرار گرفته است.
در عین حال اعضاء دارنده گواهینامه حرفه‏ای در هر پایه می‏توانند به محض آنکه بنا به تغییراتی که در هریک از شاخص‏ها‏ی ارزیابی برای خود بوجود آورده اند، همانند ارتقاء شغلی، ارتقاء تحصیلی و یا تولید دانش، درخواست تجدید ارزشیابی خود را به دبیرخانه انجمن ارائه نموده و در صورت کسب امتیاز بالاتر، گواهی نامه جدید برای پایه مکتسبه را دریافت نمایند. به منظور شفافیت موضوع، متن کامل ‏آیین‏نامه‏ از طریق وب سایت انجمن در اختیار همگان قرار دارد و اعضاء انجمن و متقاضیان فعال در ‏روابط‏ عمومی‏ می‏ توانند با مطالعه کامل و بر اساس خود اظهاری، از وضعیت پایه و زمینه ‏حرفه‏ ای‏ خود مطلع شوند.»
این پیشکسوت ‏روابط‏ عمومی‏ در پایان خاطر نشان کرد: «در شرایط فعلی، نظام مدیریتی کشور در بخش‏های خصوصی، دولتی و عمومی به شدت نیازمند حضور متخصصان واقعی ‏روابط‏ عمومی‏ است و مجموعه وسیعی از انتظارات وجود دارد که به واسطه غیرتخصصی بودن برخی ‏روابط ‏عمومی‏‏ ها‏، وضعیت نامناسبی برای این دانش و تخصص ایجاد کرده است. مسلم است اولین راهکار بهبود، پالایش سره از ناسره بوده و این ارزشیابی می‏تواند در این مسیر تأثیرات به سزایی را داشته باشد. در حال حاضر اهتمام هیأت مدیره انجمن ‏روابط‏ عمومی‏ و اعضاء کمیته عضویت و ارزشیابی بر این مهم استوار است و موفقیت آن هم نیازمند استقبال تمامی فعالان متخصص و دلسوزان ‏روابط‏عمومی‏ در اجرای دقیق این ‏آیین‏ نامه‏ می‏ باشد.»